De bewoners van de Zuidsingel werden 14 juni 2005 aan het eind van de middag verrast door twee cameraploegen die in hun tuinen opnamen maakten van de situatie aan de Kleine Haag. Toen de opnames bijna klaar waren tegen half acht, plofte een envelop van de Gemeente Amersfoort op de deurmat, gericht 'aan de bewoner van dit pand'. In de envelop zat een brief van B&W en een kleurenfolder, met de mededeling dat het gemeentebestuur het pand Kleine Haag 1-3 had aangewezen als 'Zorgcentrum voor harddrugsverslaafden' en dat protesteren geen zin meer had. Dat was de eerste moment dat de gemeente over dit onderwerp in contact trad met omwonenden. De journalisten hadden het nieuws 's middags tijdens de wekelijkse persconferentie van B&W gehoord.

In het najaar van 2007 is de gemeente Amersfoort wederom op zoek naar nieuwe locaties. Remco Dijkstra blogt over het probleem.

Buurten lopen te hoop tegen opvang
dinsdag 02 oktober 2007

AMERSFOORT - Argumenterend, klappend en door het ophouden van pamfletten probeerden zes Amersfoortse buurten dinsdagavond op het stadhuis te voorkomen dat in hun omgeving een opvang komt voor junks, alcoholisten, daklozen of asociale huurders.

Of dat gaat lukken, werd niet duidelijk. De buurten kozen bij vlagen een felle toon. ,,Kinderen mogen niet bloot worden gesteld aan verslaafden,’’ zei omwonende Jager van de vrijstaande villa aan de Hooglandseweg-Zuid 15, die in beeld is voor een hostel voor drugsverslaafden. ,,No way! U zoekt maar een andere plek.’’ Bewoners van de Grote Koppel stelden de gemeente schadeclaims in het vooruitzicht door waardedaling van hun appartementen. Ook het gebouw van showband Juliana en Bernhard aan de Grote Koppel is in beeld voor een verslaafdenhostel. Vanuit de Kerkstraat (gebouw Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek) en de Coninckstraat (Scholen in de kunst) werd geprotesteerd tegen de mogelijke komst van een inloop voor daklozen. ,,Ik zit er niet op te wachten dat mijn zoontje van anderhalf een spuit op straat vindt.’’ De eventuele komst van asociale huurders naar de Leusderweg 320 (manege) of de Kimmangarage aan de Barchman Wuytierslaan zette ook kwaad bloed. ,,Het gaat om mensen die iedereen tot wanhoop drijven. Dat kun je burgers niet aandoen.’’ Door de grote toestroom van verontruste omwonenden kwam de raad niet toe aan de behandeling van de lijst met twaalf mogelijke opvanglocaties. Over twee weken staat het onderwerp opnieuw op de agenda.

‘Gemeente moet bouwen aan vertrouwen’
Daphne Balvers - Amersfoort NU, 13 maart 2007

Via een huis-aan-huis verspreide uitnodigingskaart roept de gemeente Amersfoort burgers op om mee te denken over mogelijke locaties voor vier nieuwe opvangvoorzieningen voor daklozen. Bij de totstandkoming van de verslaafdenopvang aan de Kleine Haag, vorig jaar, heeft de gemeente vooral op het gebied van communicatie met de omwonenden steken laten vallen. Dat moet nu anders, vindt de gemeenteraad.

Ook de overbuurman van de gebruikersruimte aan de Kleine Haag, Cees Anton de Vries, hoopt van harte dat de gemeente niet opnieuw dezelfde fouten maakt. De Vries: “Wij zijn destijds voor een voldongen feit gesteld. Wat mij het meest heeft verbaasd, is dat de gemeente vervolgens nooit de moeite heeft genomen om een goede relatie met ons te onderhouden. Zelfs in de eerste maanden, toen de politie maarliefst drieënvijftig keer moest uitrukken, is er nooit iemand langsgekomen om eens met ons te praten. Op deze manier voel je je als burger in de hoek gezet.” Als de gemeente in haar zoektocht naar geschikte locaties voor de nieuwe opvangvoorzieningen niet eerst werkt aan een goede vertrouwensrelatie met de omwonenden, zullen er volgens De Vries wederom problemen ontstaan. “Het is zinloos om te praten over plannen en procedures als de basis ontbreekt. En de basis, dat is een goed, open contact met de burgers”, aldus De Vries, die zelf organisatieadviseur is.

Amersfoort is niet de enige gemeente waar deze problematiek speelt; ook in andere steden hebben burgers te maken met drugsoverlast in hun woonomgeving en een moeizame relatie met de gemeente. Daarom is in 1996 de belangenvereniging Nationaal Actiecomité tegen Drugsoverlast opgericht. De Vries heeft zich aangesloten bij het comité en samen met drie andere leden heeft hij een aantal gesprekken gevoerd met de Nationale ombudsman. De uitkomst van die gesprekken is nu op papier gezet en naar de Tweede Kamer gezonden. De Vries heeft ook een kopie gestuurd naar de Amersfoortse gemeenteraadsleden. “Het is puur toeval dat de notitie van de Nationale ombudsman juist nu is verschenen”, zegt De Vries. “Ik hoop dat de raadsleden de moeite nemen om ernaar te kijken.”

De Nationale ombudsman, die als taak heeft de verhouding tussen de overheid en burgers te versterken, schreef de notitie in opdracht van de Tweede Kamer. In het verslag staat beschreven wat er bij de vestiging van opvangtehuizen voor daklozen en verslaafden in verschillende gemeenten is misgegaan. Gelukkig zijn er ook voorbeelden van steden waar het wel goed ging. In Groningen en Utrecht werden de burgers niet aan de zijlijn gezet en werden omwonenden vroegtijdig bij de besluitvorming betrokken.

Hoewel het voor de situatie in zijn ‘achtertuin’ niet meer zal helpen, blijft De Vries zich inzetten om de gemeente Amersfoort zover te krijgen het goede voorbeeld te volgen. De Vries: “In Utrecht en Groningen hebben ze laten zien dat het wel degelijk kán. Verder zie je bijna overal dat de gemeente een overvaltechniek toepast en vervolgens aan de burgers gaat uitleggen waarom het besluit is genomen. Maar zo werkt het natuurlijk niet.”

De gemeente Amersfoort had dus in 2005 besloten om een grote dag- en nachtopvang te vestigen aan De Kleine Haag, ondanks eerdere toezeggingen van de gemeente dat de wijk reeds zwaar belast was met overlastgevende voorzieningen en dus niet verder belast zou worden. De omwonenden hebben over het gevolgde proces een zwartboek samengesteld.